ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΙΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ


Τα προβλήματα σίτισης που αφορούν δυσκολίες στη σίτιση του βρέφους και του παιδιού είναι αρκετά συχνά.

Επίπτωση:

  • 25-30% σε φυσιολογικά παιδιά και
  • 40-70% σε πρόωρα βρέφη ή σε παιδιά με χρόνια νοσήματα.

      Η πρώιμη αναγνώριση των διαταραχών σίτισης, η διάγνωση των υποκείμενων νοσημάτων και η κατάλληλη παρέμβαση μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά το παιδί και την οικογένεια.


Σίτιση – κατάποση:

  • Τα προβλήματα στη σίτιση είναι αποτέλεσμα απόκλισης από τη φυσιολογική ανάπτυξη των μηχανισμών σίτισης – κατάποσης
  • Η ωρίμανση των μηχανισμών κατάποσης αρχίζει από τη μήτρα και ολοκληρώνεται περίπου στα 3 χρόνια.
  • Εξαρτάται από την γενικότερη ανάπτυξη κινητικών, αισθητικών, αντανακλαστικών και μηχανισμών συμπεριφοράς.


Ορισμοί:

  • Σίτιση είναι η ικανότητα κράτησης και διαχείρισης του φαγητού στη στοματική κοιλότητα με σκοπό την κατάποση του.
  • Κατάποση είναι η σύνθετη διαδικασία και ενέργεια κατά την οποία το φαγητό ή το υγρό μεταφέρεται από την στοματική κοιλότητα στο στομάχι, μέσω του φάρυγγα και του οισοφάγου.(Πετρόπουλος, 2018)

Μπορείτε να πλοηγηθείτε, ψάχνοντας περαιτέρω πληροφορίες στα άρθρα Εργοθεραπείας


Αναπτυξιακά στάδια κατάποσης:


Έμβρυα:

  • Στην 10η-11η εβδομάδα παρατηρήθηκε φαρυγγική κατάποση
  • Στην 18η-24η εβδομάδα παρατηρήθηκε ικανότητα θηλασμού
  • Στην 34η-37η εβδομάδα παρατηρήθηκε η πιθανότητα διατροφής από το στόμα με λειτουργία θηλασμού και κατάποσης.

0-3 μηνών:

  • Εμφανίζονται τα αντανακλαστικά της αναζήτησης θηλασμού και το εξ’ έμεσης
  • Η αλληλουχία θηλασμός – κατάποση – αναπνοή γίνονται σε 3 κινήσεις απομύζησης για 1 αναπνοή και κατάποση
  • Αργότερα γίνονται και 20 κινήσεις απομύζησης χωρίς παύση για αναπνοή και κατάποση ειδικά αν το βρέφος είναι πεινασμένο.
  • Η παρουσία βήχα ή πνιγμού είναι δείγμα κακού συντονισμού θηλασμού, κατάποσης και αναπνοής.
  • Η κατάλληλη θέση σίτισης πρέπει να είναι πλάγια (επαφή κοιλιάς μητέρας – κοιλιάς βρέφους) εφόσον το βρέφος είναι θηλάζον, ή ύπτια με ελαφριά ανύψωση της κεφαλής εφόσον το βρέφος σιτίζεται με μπιμπερό
  • Η τροφή είναι σε υγρή μορφή (γάλα)

3 – 6 μηνών:

  • Τα αντανακλαστικά του θηλασμού και της αναζήτησης ενσωματώνονται
  • Η γλώσσα αρχίζει να κινείται εμπρός πίσω, πάνω κάτω και η γνάθοςπάνω κάτω χωρίς συντονισμό.
  • Η πόση γίνεται με μπιμπερό
  • Η θέση σίτισης είναι ημι-καθιζόμενη και στο τέλος της περιόδου καθιστή με στήριξη
  • Τροφή: είναι υγρή και μετά τον 5ο-6ο μήνα γίνεται κρέμα


6 – 12 μηνών:

  • η γνάθος κάνει πιο συντονισμένες κινήσεις χωρίς όμως να μπορεί να κόψει μαλακές τροφές
  • η πόση αρχίζει να γίνεται με μπιμπερό και στο τέλος της περιόδου μπορεί να γίνει ένερξη χρήσης ποτηριού ανάλογα της ηλικίας
  • θέση σίτισης καθιστή με υποστήριξη και αργότερα χωρίς
  • τροφή: υγρή και αλεσμένη και σε λίγες πρτιπτώσεις μετά τους 9 μήνες πατημένη με πηρούνι

12 μηνών:

  • η κατάποση είναι συνεχόμενη και χωρίς παύση
  • η γλώσσα αποκτάει καλύτερη κινητικότητα
  • η γνάθος κόβει μαλακές τροφές και τα χείλη γίνονται ενεργά
  • πόση από ποτήρι μεταβατικό και στην συνέχεια από καλαμάκι
  • θέση σίτισης:καθιστή χωρίς υποστήριξη
  • τροφή:τεμαχισμένη και μαλακό κρέας

18 μηνών:

  • η κατάποση είναι συνεχιζόμενη και χωρίς παύσεις
  • τα χείλη σφραγίζουν και υπάρχει συντονισμός γλώσσας – γνάθου
  • θέση σίτισης: καθιστή χωρίς υποστήριξη στο τραπέζι
  • τροφή τεμαχισμένη, κρέας, λαχανικά και φρούτα

18 – 24 μηνών:

  • τροφή: όλες οι υφές, περισσότερα σκληρά τρόφιμα
  • περιστροφικές κινήσεις μάσησης
  • κατάποση χωρίς απώλεια τροφής
  • ανύψωση γλώσσας κατά διαστήματα
  • πίνει από κούπα
  • τη κρατά και με τα δύο χέρια
  • φέρνει τροφή με κουτάλι στο στόμα χωρίς απώλειες

24 μηνών και άνω

  • σκληρές και στέρεες τροφές
  • η τροφή συγκρατείται στο στόμα με τα χείλη
  • περιστροφική κίνηση τροφής με τη βοήθεια της γλώσσας
  • αυτόνομη σίτιση
  • χρήση πηρουνιού
  • ανοικτό ποτήρι(Πετρόπουλος, 2018)


Βασικά χαρακτηριστικά και συμπτώματα δυσκολιών σίτισης:

  • αναγούλα με τη λήψη ή θέα τροφής
  • επιμονή στην άρνηση λήψης τροφής
  • δυσφαγία
  • ανησυχία, ανορεξία, εμετός, επίκληση κοιλιακού άλγους
  • παρατεταμένα ή διακοπτόμενα γεύματα
  • νυκτερινή σίτιση
  • έλλειψη της αντίστοιχης για την ηλικία του ανεξαρτησία στη σίτιση
  • απόσπαση της προσοχής του παιδιού για να αυξηθεί η ποσότητα της τροφής
  • παράταση της λήψης γάλατος
  • δυσκολία εισαγωγής στερεών τροφών(Πετρόπουλος, 2018)


Παράγοντες κινδύνου 

  • Γενετική προδιάθεση
  • Βρέφη μικρά για την ηλικία κυήσεως
  • Η σειρά του παιδιού( πιο συχνή στο 1ο παιδί)
  • Σιτιστικές δυσκολίες στη πρώιμη βρεφική ζωή
  • Καθυστερημένη εισαγωγή στερεών τροφών μετά τους 9 μήνες
  • Ακατάλληλες πρακτικές πρώιμης σίτισης ή απογαλακτισμού
  • Διαταραχές του ύπνου
  • Ιστορικό οργανικών νόσων
  • Διαταραγμένη σχέση φροντιστή και βρέφους ή παιδιού
  • Ιστορικό έντονου άγχους κατά τη σίτιση(Πετρόπουλος, 2018)


Δυσλειτουργίες συμπεριφοράς σίτισης από τη πλευρά του φροντιστή:

  • Σίτιση κατά τη διάρκεια του ύπνου
  • Σίτιση καταδίωξης
  • Βίαιη σίτιση
  • Μηχανιστική σίτιση
  • Εξαρτημένη απόσπαση προσοχής κατά τη σίτιση
  • Παρατεινόμενα γεύματα
  • Άγχος κατά τη σίτιση και για την διαδικασία της σίτισης
  • Λανθασμένη εικόνα του φροντιστή για το σωματότυπο του παιδιού(Πετρόπουλος, 2018)


Δυσλειτουργίες συμπεριφοράς σίτισης από τη πλευρά του παιδιού/ βρέφους:

  • Οργανικές δυσκολίες / παθολογικά αίτια ή λειτουργικές ανωμαλίες
  • Συμπεριφορικές δυσκολίες ή μη οργανικές
  • Λιγοστά ή ελλιπη΄ερεθίσματα από το περιβάλλον
  • Δυσαρμονία σχέσης τροφής – παιδιού
  • Αρνητική συμπεριφορά σίτισης (αποστροφή ορισμένων τροφών, επιλεκτικότητα, δύσκολο ταπεραμέντο)
  • Ψυχικής αιτιολογίας δυσκολίες(Πετρόπουλος, 2018)


Τεχνικές και χρήσιμες οδηγίες για αντιμετώπιση διαταραχών σίτισης:

  • Το παιδί κάθεται στο δικό του κάθισμα σε ατμόσφαιρα χαλαρή και ευχάριστη
  • Το παιδί πρέπει να ενθαρρύνεται να φάει και όχι να πιέζεται
  • Να τρώει με τα μεγαλύτερα αδέρφια του ή με τους γονείς του
  • Δεν υπάρχουν τρόφιμα που αποκλείονται λόγω φόβου αλλεργίας, εκτός και αν υπάρχει επιβεβαιωμένη αλλεργία
  • Δοκιμή 1 νέου φρούτου ή λαχανικού κάθε 2 – 3 μέρες
  • Τα γεύματα στερεών τροφών αρχικά τουλάχιστον δεν αντικαθιστούν τον θηλασμό αλλά τον συμπληρώνουν. Αρχικά ίσως το μωρό φάει μικρή ποσότητα, οπότε είναι πιθανό να χρειαστεί και γάλα στο τέλος
  • Από την έναρξη στερεών τροφών ξεκινούμε να προσφέρουμε στο μωρό νερό
  • Την πρώτη φορά που δίνεται μια καινούργια τροφή, δώστε μικρή ποσότητα, λίγες κουταλιές για δοκιμή
  • Όλες οι κρέμες είναι τόσο πιο πλήρως αλεσμένες και υδαρείς, όσο πιο μικρό είναι το μωρό. Αντίθετα, γίνονται πιο παχύρευστες και με σύσταση όσο μεγαλώνει.
  • Μέχρι 9 μηνών ενθαρρύνουμε το βρέφος να αναπτύξει τις δεξιότητες του και την πρωτοβουλία του για να φάει fingerfoods
  • Υπάρχουν βρέφη που δεν δείχνουν προτίμηση σε κρέμες και κουτάλι, αλλά προτιμούν από την αρχή ή από πολύ νωρίς τροφές μαλακές αλλά σχηματισμένες και με το χέρι.
  • Δε δίνουμε ποτέ δύο καινούργια τρόφιμα στην ίδια μέρα
  • Σε ορισμένα γεύματα, εφόσον επιθυμούμε και ταιριάζει, μπορούμε να προσθέσουμε μητρικό γάλα
  • Ένα μωρό χρειάζεται φυσιολογικά έως 10 – 15 εκθέσεις σε νέα τροφή για να την δεχτεί και να τη συνηθίσει
  • Το παιδί είναι φυσιολογικό να προτιμά το γάλα όποτε είναι άρρωστο ή κρυωμένο
  • Μην δίνεται καινούργιες τροφές όταν το παιδί είναι κρυωμένο ή έχει εμβολιαστεί, αλλά προτιμάτε αγαπημένες τροφές σε αυτές τις περιστάσεις
  • Στόχος είναι μέχρι το βρέφος να χρονίσει (έως 18 μηνών) να τρώει φαγητό από το οικογενειακό τραπέζι
  • Χρειάζεται υπομονή
  • Μετά το έτος και εφόσον το παιδί δεν θηλάζει, η κατανάλωση συνολικά γαλακτοκομικών δεν πρέπει να ξεπερνά τα 300 – 500 ml το 24ωρο. (Πετρόπουλος, 2018)


Τι πρέπει να αποφύγουμε:

  • Αλάτι: ΌΧΙ μέχρι την ηλικία των 12 μηνών
  • Μέλι: Μέχρι τον 1ο χρόνο ζωής απαγορεύεται να φάει μέλι (αλλαντίαση)
  • Ζάχαρη: Προσπαθείστε να μην χρησιμοποιείται ζάχαρη και αντικαταστήστε την με φρούτα (μπανάνα)
  • Ξηροί καρποί: Μέχρι την ηλικία των 3 χρονών απαγορεύονται
  • Αποβουτυρωμένα τρόφιμα: δεν είναι κατάλληλα για παιδία κάτω των 2 ετών
  • ΟΧΙ στερεές τροφές σε μπιμπερό
  • Φρέσκο γάλα μετά τους 12 μήνες(Πετρόπουλος, 2018)

Βιβλιογραφία:

Πετρόπουλος, Α. Κ. (2018). Προβλήματα σίτισης και διατροφής σε παιδιά προσχολικής ηλικίας.Αθήνα.

ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ

ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΗΣ

Σας άρεσε το άρθρο μας; Αφήστε το σχόλιο σας παρακάτω και η ομάδα μας θα σας απαντήσει το συντομότερο δυνατό.

Θέλετε να λαμβάνετε τα νέα άρθρα που συντάσσει η επιστημονική μας ομάδα; Γραφείτε στο ενημερωτικό μας δελτίο – newsletter. 

Η ομάδα του «Ψυχ…Αγωγείν», (οι ψυχολόγοι, η λογοθεραπεύτρια, η εργοθεραπεύτρια και η ειδική παιδαγωγός) είναι διαθέσιμοι στο να σας βοηθήσουν να αντιμετωπίσετε τις δυσκολίες σας παρέχοντας το πρώτο ραντεβού ΔΩΡΕΑΝ και να συζητήσουμε τυχόν απορίες σας. Για περαιτέρω διευκρινήσεις, μπορείτε να επικοινωνήσετε με το κέντρο στα τηλέφωνα
επικοινωνίας ή να μας επισκεφτείτε στο χώρο μας στη Λ.Βουλιαγμένης 261. Άγιος Δημήτριος (πλησίον μετρό Δάφνης) και Λ.Ηλιουπόλεως & Ίμβρου 27, Δάφνη (πλησίον μετρό Άγιος Ιωάννης).

Γράψτε ένα σχόλιο

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *