Οι οθόνες έχουν πια θεμελιώσει τη θέση τους στην καθημερινότητα των παιδιών, προσφέροντας ψυχαγωγία, επικοινωνία και, σε ορισμένες περιπτώσεις, νέους τρόπους μάθησης. Η πρόκληση, όμως, για πολλούς γονείς δεν βρίσκεται μόνο στον χρόνο που περνά ένα παιδί μπροστά τους, αλλά στη στιγμή που χρειάζεται να απομακρυνθεί από έναν κόσμο που το έχει συνεπάρει. Το «κλείσε την οθόνη» μπορεί εύκολα να γίνει αφορμή για ένταση, κλάμα, ξεσπάσματα και διαπραγμάτευση. Για ένα παιδί, άλλωστε, η απότομη μετάβαση από κάτι ευχάριστο σε κάτι διαφορετικό δεν είναι πάντα εύκολη· η αυτορρύθμιση και η διαχείριση της ματαίωσης είναι δεξιότητες που ακόμη βρίσκονται σε επεξεργασία.
Τα όρια χρειάζεται να έχουν σταθερότητα, σαφήνεια και μια αίσθηση προβλεψιμότητας. Ένα σταθερό πλαίσιο —πότε ανοίγει η οθόνη και πότε μένει στην άκρη— βοηθά το παιδί να ξέρει τι να περιμένει, χωρίς οι κανόνες να αλλάζουν ανάλογα με τη διάθεση ή την ένταση της στιγμής.
Μικρές υπενθυμίσεις μπορούν να κάνουν τη μετάβαση πιο ομαλή: «Σε δέκα λεπτά κλείνουμε» και λίγο αργότερα «Σε δύο λεπτά τελειώνουμε». Έτσι, το παιδί δεν χρειάζεται να αποχωριστεί απότομα έναν κόσμο που το έχει συνεπάρει, αλλά έχει λίγο χρόνο να προετοιμαστεί και να περάσει ήρεμα στο επόμενο.
Εξίσου σημαντικό είναι η οθόνη να μην γίνεται η μοναδική διέξοδος για την πλήξη, την ανησυχία ή τα δύσκολα συναισθήματα. Το παιδί χρειάζεται να ανακαλύπτει σιγά σιγά και άλλους δρόμους για να γεμίζει τον χρόνο του και να βρίσκει ηρεμία: το παιχνίδι, την κίνηση, τη δημιουργία, την παρέα και τη ζεστασιά της οικογένειας. Έτσι, αντί για ένα απλό «κλείσε το tablet», ο γονιός μπορεί να ανοίγει μπροστά του μια άλλη επιλογή.
Και μέσα σε όλα αυτά, το πιο δυνατό μήνυμα συχνά δεν είναι αυτό που λέμε, αλλά αυτό που δείχνουμε. Τα παιδιά παρατηρούν και μιμούνται τον τρόπο με τον οποίο εμείς στεκόμαστε απέναντι στις οθόνες. Όταν οι γονείς αφήνουν κι εκείνοι χώρο μακριά από το κινητό, δημιουργούν ένα πιο σταθερό και ουσιαστικό παράδειγμα. Ο στόχος, άλλωστε, δεν είναι μια παιδική καθημερινότητα χωρίς οθόνες, αλλά μια καθημερινότητα όπου οι οθόνες βρίσκουν τη θέση τους, χωρίς να καταλαμβάνουν όλο τον χώρο.
5 βήματα για πιο ήρεμα όρια στις οθόνες
- Βάλε ένα σταθερό πλαίσιο
Ορίστε μαζί πότε και για πόσο χρησιμοποιείται η οθόνη. Η σταθερότητα βοηθά το παιδί να ξέρει τι να περιμένει. - Προετοίμασε τη μετάβαση
Μην αφήνεις το «κλείσε τώρα» να έρχεται ξαφνικά. Μια μικρή προειδοποίηση δίνει χρόνο στο παιδί να αποχαιρετήσει αυτό που κάνει. - Πρόσφερε μια άλλη επιλογή
Το «κλείσε το tablet» γίνεται πιο εύκολο όταν ακολουθεί ένα «πάμε να…». Παιχνίδι, κίνηση, δημιουργία ή χρόνος μαζί μπορούν να γίνουν η επόμενη μικρή διαδρομή. - Δώσε χώρο στα συναισθήματα
Η ένταση όταν τελειώνει η οθόνη δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το όριο είναι λάθος. Αναγνώρισε το συναίσθημα, κράτησε ήρεμα το όριο και μείνε κοντά στο παιδί. - Γίνε κι εσύ το παράδειγμα
Τα παιδιά μαθαίνουν περισσότερο από όσα βλέπουν. Όταν κι εμείς αφήνουμε το κινητό στην άκρη, δείχνουμε στην πράξη ότι η ζωή χωρά πολλά περισσότερα από μια οθόνη.
Η οθόνη δεν χρειάζεται να γίνει ούτε εχθρός ούτε καταφύγιο. Χρειάζεται απλώς να βρει τη θέση της. Γιατί ο στόχος δεν είναι να μεγαλώσει ένα παιδί μακριά από την τεχνολογία, αλλά ένα παιδί που ξέρει να την πλαισιώνει, να φροντίζει τον εαυτό του και επιστρέφει και στον κόσμο έξω από αυτήν: στο παιχνίδι, στην κίνηση, στη φαντασία, στους ανθρώπους και σε όσα κάνουν την καθημερινότητά του να ανθίζει.
ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΙΩΝ, ΕΦΗΒΩΝ & ΕΝΗΛΙΚΩΝ
